Groengebied Amstelland
Gebied: Groengebied Amstelland
Groengebied Amstelland is het groene gebied tussen Amstelveen en het Amsterdam-Rijnkanaal. Langs de stadsrand vindt u enkele recreatiegebieden met stranden, speeltoestellen voor kinderen, ruiterpaden, een golfbaan en nog veel meer mogelijkheden om te recreëren. De natuur krijgt de ruimte op afstand van de stad. Het landschap varieert van veenweidepolder tot bos. Hier kunt u genieten van de rust. Bijvoorbeeld in de Middelpolder en Polder de Rondehoep. U kunt hier fietsen, wandelen, skaten, paardrijden en van de natuur en het landschap genieten.| Recreatieschap | Groengebied Amstelland |
| Oppervlakte | 4000 ha |
In de gebieden van Groengebied Amstelland liggen terreinen waar de natuur voorrang heeft en waar alleen rustige vormen van recreatie, zoals wandelen of fietsen, plaatsvinden. Bijvoorbeeld in de Ouderkerkerplas, het Diemerbos, De Hoge Dijk en de Gaasperplas. In Groengebied Amstelland vindt u het hele jaar door veel soorten vogels, maar ook andere dieren. Groengebied Amstelland is een veenweidegebied. In de laatste duizend jaar is het landschap gevormd door menselijke ingrepen. Het noordelijk deel van het recreatiegebied is het vroegere Floriadepark. In Amstelland vindt u mooie dorpen en vele monumenten, zoals molens, buitenplaatsen, kruithuizen en banpalen.
Ouderkerkerplas
Hier ontwikkelt zich plaatselijk een kleurrijke moerasvegetatie. Langs de plas ligt een natuurzone. Door afplaggen is hier een moerasje ontstaan waar in het voorjaar ondermeer koekoeksbloemen, rietorchissen en ratelaars bloeien. De overgang van water en land wordt gevormd door rietzomen.
Diemerbos
Groengebied Amstelland telt één bos, het Diemerbos. Een deel van dit bos is aangelegd met behulp van de Telegraaf en heet daarom Telegraafbos. U vindt hier boomsoorten als de populier, wilg, eik en es. De onderdoorgang onder de snelweg is van belang voor de natuur. Door de watergang kunnen waterdieren zich verplaatsen. Evenwijdig aan het water liggen boomstronken. Via de beschutting van deze ‘stobben’ kunnen kleine dieren als ringslangen, muizen, wezels en bunzingen zich verplaatsen.
De Hoge Dijk
Ten zuiden van de zwemplek in De Hoge Dijk ligt een moerasgebied met rietland en moerasbos. Behalve wilgen, elzen, berken en populieren treft u hier moerasplanten als kleine lisdodde, zwanebloem, pijlkruid en rietorchis.
Gaasperplas
Aan de noordzijde van de Gaasperplas is de beplanting zeer gevarieerd. U ziet er beuken, linden, iepen, berken, zes soorten eiken en allerlei soorten heesters. Ook vindt u er romantische siertuinen. De verschillende natuurlijke landschappen hebben ieder hun eigen vegetatie. In het duingebied vindt u heel andere planten dan in het natte laagveengebied. De grienden bestaan uit verschillende soorten wilgen, waaronder de knotwilg.
Floriadepark
In 1982 vond de Floriade plaats in de Gaasperplas. Het noordelijk deel van het recreatiegebied is het vroegere Floriadepark. U vindt hier nog een rosarium, vaste plantentuin, duinlandschap en grienden. De beplanting is gevarieerd: beuken, linden, iepen, berken, zes soorten eiken en vele soorten heesters. Het onderhoud is kostbaar dus Groengebied Amstelland probeert het park zo efficiënt mogelijk te onderhouden met behoud van de ‘parkachtige’-uitstraling.
Groengebied Amstelland wordt bewoond door vele verschillende diersoorten. Ringslangen, wezels, hermelijnen, bunzingen, konijnen, kikkers, padden, salamanders en veldmuizen. Via de ecologische verbindingszone de Natuurboog kunnen dieren zich over een grotere afstand verplaatsen. Dit is goed om de populatie in stand te houden omdat anders inteelt een bedreiging zou vormen.
Andere dieren
Groengebied Amstelland wordt bewoond door vele verschillende diersoorten. Ringslangen, wezels, hermelijnen, bunzingen, konijnen, kikkers, padden, salamanders en veldmuizen. Via de ecologische verbindingszone de Natuurboog kunnen dieren zich over een grotere afstand verplaatsen. Dit is goed om de populatie in stand te houden omdat anders inteelt een bedreiging zou vormen.
Teken komen veel voor in Nederland. Niet alleen in natuurgebieden, maar ook in tuinen en parken. Ze zitten voornamelijk is struikgewas en hoog gras. De mens is een gewilde gastheer voor de teek. Het kleine spinachtige diertje is slechts 1 tot 3 mm groot en bijt zich vast in de huid van mens of dier om zichzelf te kunnen voeden. Een tekenbeet is meestal onschuldig, maar kán de ziekte van Lyme veroorzaken als de teek langer dan 24 uur op de huid zit. Geef de teek dus geen kans. Kijk voor tips om de kans op een tekenbeet te verminderen en voor meer informatie op de internetpagina www.rivm.nl/infectieziekten
Vogels
In de wintermaanden overwinteren duizenden smienten, slobeenden en krakeenden op de Ouderkerkerplas. Deze kunt u goed bekijken vanuit de observatiehutten langs de zuidkant van de plas. Ook vindt u langs de zuidoever een oeverzwaluwwand waar jaarlijks veel paartjes broeden.
In het vroege voorjaar keren vele grutto’s en kemphanen terug. Duizenden grutto’s strijken neer op een graslandje ten zuiden van de Ouderkerkerplas en A9. De eigenaar van het weiland, Jan Geijsel, laat het onder water lopen vanaf half februari tot half mei.
In de zomer zijn de scholekster en tureluur weer volop te vinden. In de Middelpolder komen lepelaars voor en een enkele tamme ooievaar. Het ooievaarsnest in de Middelpolder is helaas slechts één maal bewoond. U vindt het nest naast het recreatie-erfje langs de Bankrasweg in Amstelveen.
Ook is er een kans dat u roofvogels zult zien, zoals de torenvalk en de buizerd. In het bos kunt u vogels tegenkomen als de havik, fitis, groenling, koekoek en putter. In het rietland bivakkeren de bosrietzanger, kleine karekiet, rietgors en rietzanger.
Cultuur
Landschap gevormd door menselijke ingrepen
Drie menselijke ingrepen zijn te herkennen:
Pioniers ontwaterden het veen door slootjes te graven. Deze slootjes voerden het water af naar de veenriviertjes. In polder de Rondehoep bijvoorbeeld zijn deze slotenpatronen bewaard gebleven.
Een gevolg van de ontwatering was het zakken van de bodem door inklinken van het veen. Hierdoor kwamen steeds meer overstromingen voor. De riviertjes werden breder en sommigen werden meren zoals Bijlmermeer en Watergraafsmeer.
Na de ontginning veranderde in de 16e eeuw het landschap door vervening. Inwoners van de stad Amsterdam hadden grote behoefte aan brandstof. Het veen werd op grote schaal afgegraven. Het gedroogde veen – turf - was een uitstekende brandstof. De plassen die ontstonden door het afgraven werden drooggemalen. De laatste polder, Polder de Toekomst, werd in 1940 drooggemalen.
Het veen langs de rivieren was van slechtere kwaliteit. Bovendien wilde men de dijken intact houden. Het veen werd daar niet afgegraven. Langs de rivieren ontstond daardoor een strook land dat hoger lag; bovenland.
In het gebied Elsenhove valt onmiddellijk het verschil op in hoogteligging tussen oost en west. De twee terreinen worden gescheiden door een breed water en een dijk. Het hoogteverschil is ontstaan door het afgraven van de veengrond ten behoeve van turfwinning. In het nooit verveende bovenland is een voorbeeldveenderij aangelegd met legakkertjes en petgaten. Soms worden er demonstraties turfwinnen gegeven.
De verstedelijking zorgde voor de volgende grote verandering van het landschap. Vooral sinds de Tweede Wereldoorlog zijn grote delen van het landelijk gebied ingericht als stadswijk of bedrijventerrein. De hoogbouw is vaak van verre te zien. De stad ligt in een web van spoor-, snel- en waterwegen en hoogspanningsleidingen. Uit de diepe ondergrond van de Ouderkerkerplas en Gaasperplas is het zand gewonnen waarop woonwijken en wegen zijn aangelegd. Rondom de stad liggen recreatiegebieden.
Monumenten
Banpaal
Overal langs de wegen rond Amsterdam zijn in de jaren 1559 tot 1562 banpalen opgericht. Dit was nog in opdracht van Karel V. Hij deed in 1555 troonafstand. Langs de Amstel in Amstelveen staat nog zo’n banpaal. De palen markeerden het rechtsgebied van de stad. Ze staan op een afstand van één mijl van het centrum. Dit is ongeveer 7,4 kilometer. Het rechtsgebied hield onder andere in dat bannelingen buiten de palen moesten blijven. De banpaal langs de Amstel dateert van 1625. Hij is erg goed bewaard gebleven en staat op de Monumentenlijst. In Amstelveen staat nog een banpaal bij de Amsterdamseweg. In een park bij Sloterdijk heeft men in een gazon de top van een beschadigde banpaal geplaatst.
Kruithuizen
Vroeger werd het buskruit opgeslagen in kruithuizen. Om ervoor te zorgen dat de vijand de opslagplaats niet kon vinden werd een boerderijachtige opslag gebouwd. Twee van deze kruithuizen staan langs de Binnenweg langs de Amstel. Om de huizen heen is een soort kooi van Faraday gebouwd om blikseminslag te voorkomen. (foto)
In de kruithuizen was kruit, vervaardigd in de kruitfabriek in Ouderkerk, opgeslagen voor de verdediging van Amsterdam. Vanwege het ontploffingsgevaar werd kruit opgeslagen buiten de stad maar wel binnen de Stelling van Amsterdam.
Langs de Amstel bij Nes vindt u ook nog twee kruithuizen. De restanten van de kruitfabriek zijn nog te zien in Ouderkerk.
Molens
De Gaaspermolen dateert uit 1707. Toen werd overtollig water nog met een scheprad uitgeslagen. Later werd dit scheprad vervangen door een vijzel. En op haar beurt moest de vijzel wijken voor een dieselgemaal. Dat was in 1926. Kap en wieken van de oude molen werden gesloopt - ze leken niet meer nodig. Tot zo'n tien jaar geleden het plan ontstond, de molen weer in gebruik te nemen. Aanleiding was de herinrichting van Amstelland. Het nieuwe Diemerbos en de landbouw in de Gemeenschapspolder vereisten een betere bemaling. De kostbare restauratie werd aan de Stichting Vrienden van de Gaaspermolen toevertrouwd.
In Groengebied Amstelland staan nog meer molens. Niet alle molens zijn openbaar toegankelijk.
Buitenplaatsen
In de Gouden eeuw (18e eeuw) stonden langs de Amstel zestig buitenplaatsen. Zij waren gebouwd door welgestelde Amsterdammers om gedurende de zomer verpozing te bieden . Van deze buitenplaatsen zijn er nog maar drie over: namelijk Wester-Amstel, Oostermeer, en Amstelrust.
Het gebouw Wester-Amstel stamt uit 1720 en is de oudste van de drie. Wester-Amstel heeft vele verschillende functies gehad, van hereboerderij tot herberg. In 1989 hebben de nabestaanden van de familie Lissone het buitenhuis in erfpacht gegeven aan “Groengebied Amstelland”. Groengebied Amstelland liet het pand volledig restaureren. In 1993 werd ook het park gerestaureerd. De originele structuur van paden, waterpartijen, lindelaan, boomgaard en schapenweide is weer duidelijk zichtbaar. Ook zijn sier- en nutstuinen weer aangelegd. Een romantische theekoepel siert het park aan de rivierzijde. In het achterhuis is een zaaltje, dat dienst doet als concertzaal en expositieruimte. De overige vertrekken in het huis zijn in gebruik als kantoorruimte en niet publiek toegankelijk.
Batterij
Aan het eind van de 18e eeuw werd een verdedigingslinie rondom Amsterdam gebouwd. Deze werd de “Stelling van Amsterdam” genoemd. De linie was bedoeld om de stad bij oorlogsgevaar uit handen van de vijand te kunnen houden. De stelling werd ruim om de stad heen gebouwd, zodat bij langdurige belegering voedsel verbouwd kon worden. De batterij in het Penbos was een onderdeel van deze verdedigingslinie. Er staat een informatiebord ter plekke met uitleg.
Dorpen
Ouderkerk a/d Amstel
In Groengebied Amstelland, tussen de Ouderkerkerplas, polder Rondehoep en de Duivendrechtse polder ligt Ouderkerk aan de Amstel. De naam Ouderkerk aan de Amstel stamt uit de laatste helft van de 13e eeuw, toen Nieuwer-Amstel (het huidige Amstelveen) een eigen, nieuwe kerk kreeg. Het dorp bezit over bijzondere bezienswaardigheden en historische bouwwerken. Bijvoorbeeld de gemeentelijke Oudheidkamer die is ondergebracht in de diakoniehuisjes. Of de N.H. Kerk, de R.K. kerk en de oude Portugees-Israëlitische begraafplaats. Waar het dorp echter het meest in gespecialiseerd lijkt, zijn de vele aangename terrasjes aan De Amstel.
Andere dorpjes die in het gebied liggen zijn Nes a/d Amstel en Driemond.
Ingangen
De bereikbaarheid wordt in detail beschreven op onze website.
Parkeergelegenheid
Diverse gratis parkeergelegenheden.
Honden toegestaan
U mag uw hond aangelijnd meenemen het gebied in. Op een aantal plaatsen mag u uw hond los laten lopen. Dit staat aangegeven op de plattegrond die in de informatiekasten hangt.
Download
Plattegrond Groengebied Amstelland
