Groengebied Amstelland - 40 jaar geschiedenis

Het recreatieschap en het recreatiegebied Groengebied Amstelland kent een lange geschiedenis, die eigenlijk al ver voor de oprichting in 1982 begon. In dit artikel vertellen we in vogelvlucht over de vele commissies en plannen die uiteindelijk leidden tot inrichting van het groene gebied tussen het Amsterdam-Rijnkanaal en Amstelveen.

Intergemeentelijke Stadsrandcommissie
In 1958 startten de gemeenten Amsterdam, Amstelveen, Ouder-Amstel, Diemen en Weesperkarspel een overleg om het gebied aan de zuidoostkant van Amsterdam zo goed mogelijk ruimtelijk in te richten. Dit deden zij samen met een vertegenwoordiger van de Provinciale Planologische Dienst in de intergemeentelijke Stadsrandcommissie. Deze commissie moest een structuurplan (beleidsplan voor de ruimtelijke ontwikkeling) opstellen voor het gebied van de deelnemende randgemeenten. Dit plan was al een jaar later, in 1959, klaar. Het regelde onder meer de planologische ruimteverdeling voor bijvoorbeeld woningbouw, wegen, industrie en recreatie.

Groencommissie
De nieuwe ambtelijke Groencommissie ontwikkelde het recreatieplan. De Stadsrandcommissie had een bepaald gebied aangewezen als recreatief gebied. De Groencommissie moest er één totaalplan voor maken. In 1961 leverde zij een schetsplan op, dat ze vervolgens uitwerkten tot een brede voorstudie.

Stichting Groengebied Amstelland
De Groencommissie voelde zich in haar werk geremd door het ontbreken van een bestuurlijk kader. Op 11 februari 1975 besloten de gemeenten Amstelveen, Amsterdam, Diemen en Ouder-Amstel daarom een zogenaamd rechtspersoonlijkheid bezittend lichaam op te richten: Stichting Groengebied Amstelland,. Het doel van de stichting was: Het voorbereiden van een vorm van samenwerking op basis van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen ter zake van de recreatieve ontwikkeling en het landschapsschoon van het binnen de deelnemende gemeenten gelegen gebied. De stichting moest een basisplan voor het werkgebied maken.

Jubileum - logo Stichting Groengebied Amstelland // uitsnede_logo_stichting_groengebied_amstelland_-_klein.jpg (14 K)

Logo Stichting Groengebied Amstelland
(detail plattegrond basisplan 1980)

Basisplan Groengebied Amstelland (1980)
Het basisplan bevat een voorstel over de inrichting en het beheer van Groengebied Amstelland. In hoofdlijnen gaat het om

  1. de inrichting van 700 hectare recreatiegebied in het landelijk gebied tussen Amstelveen en het Amsterdam-Rijnkanaal
  2. de bevordering van natuur, landschapsbehoud en recreatief medegebruik in de agrarische gebieden.

Het basisplan is uitgewerkt in geografische en functionele deelplannen en objectplannen:
Geografische deelplannen gaan over een geografisch begrensd, min of meer aaneengesloten deel van het plangebied. Bijvoorbeeld Elsenhove, Ouderkerkerplas en De Hoge Dijk.
Functionele deelplannen gaan over de ontwikkeling van een bepaalde recreatieve functie in het gehele plangebied. Bijvoorbeeld in de deelplannen Recreatieve Routes, Waterrecreatie en Natuur- en landschapsbeheer in agrarische gebieden.
Objectplannen richten zich op de realisatie van de recreatieve voorzieningen.

Jubileum - plattegrond Stichting Groengebied Amstelland 1980 // uitsnede_plattegrond_stichting_groengebied_amstelland_-_1980_-_klein.jpg (83 K)
Plattegrond Groengebied Amstelland (Basisplan 1980)

Nota Kiezen voor Amstelland
Het Algemeen Bestuur stelde in 1995 de nota ‘Kiezen voor Amstelland’ op. Deze nota is een aanpassing van het Basisplan Groengebied Amstelland uit 1980.

Gemeenschappelijke regeling Groengebied Amstelland
Op 1 januari 1982 trad de gemeenschappelijke regeling Groengebied Amstelland in werking. In deze regeling participeren de gemeenten Amstelveen, Amsterdam, Diemen en Ouder-Amstel en de provincie Noord-Holland. Als opvolger van de Stichting Groengebied Amstelland heeft Groengebied Amstelland de doelstelling:

  1. Het tot stand brengen en bewaren van een evenwichtig milieu;
  2. Het bevorderen van een evenwichtige ontwikkeling van de openluchtrecreatie;
  3. Het tot stand brengen en onderhouden van een harmonisch landschap dat is afgestemd op het onder a. en b. geformuleerde en dat rekening houdt met een gezonde agrarische bedrijfsvoering.

Landinrichtingsplan
Het basisplan was alleen bedoeld voor de inrichting van het gebied voor recreatie en agrarische gebied. Er is daarom een Landinrichtingsplan opgesteld op basis van de landinrichtingswet. Dit is een wet van mei 1985, waarin geregeld is op welke wijze - bij de herinrichting van een agrarisch gebied - naast de belangen van het agrarisch bedrijf ook aandacht is voor handhaving en verbetering van de natuurwaarden van het gebied en de recreatie. De landinrichtingswet is de opvolger van de ruilverkavelingswet. Die wet (uit 1921) maakte het mogelijk delen van het platteland te herinrichten om een betere en efficiëntere landbouw mogelijk te maken.

Herinrichtingsplan
In opdracht van de provincie Noord-Holland is het herinrichtingsplan Amstelland opgesteld. Het herinrichtingsplan richtte zich op de inrichting van het gebied: het bevatte onder andere een grondaankoopinstrument en een ruilverkavelingsinstrument. Ook de financiering van de inrichting werd hiermee geregeld. In 1994 stelde Gedeputeerde Staten het herinrichtingsplan vast.

Uitvoering
Onder leiding van de Dienst Landelijk Gebied is het herinrichtingsplan uitgevoerd. Een onderdeel daarvan was de uitvoering van de deelplannen uit het basisplan. Intussen was Groengebied Amstelland, tussen 1982 en 1994, al zelfstandig begonnen met de inrichting van recreatiegebieden op aangekochte of geruilde stukken grond. Via de ruilverkaveling zijn die stukken grond met agrariërs geruild en daarnaast aangekocht. In 2006 was zo goed als alles klaar en ingericht.